อุปกรณ์ครัวโรงอาหาร เลือกและจัดหาอย่างไร? คู่มือสำหรับ HR จัดซื้อ และฝ่ายอาคาร

สรุปสั้น ๆ ก่อนอ่าน
- อุปกรณ์ครัวโรงอาหารควรเลือกจากปริมาณงานจริง คือจำนวนคนต่อกะ ช่วงให้บริการ เมนู และช่วงที่ภาชนะกลับเข้ามามาก
- ก่อนสั่งเครื่องควรให้ช่างตรวจไฟฟ้า น้ำ แก๊ส ทางระบาย และการระบายอากาศ จะได้ไม่ต้องแก้งานอาคารหลังเครื่องมาถึง
- ควรเขียนให้ชัดว่าใครเป็นเจ้าของ ติดตั้ง ซ่อม และเปลี่ยนอุปกรณ์ ระหว่างองค์กรกับผู้ให้บริการ
ตู้แช่ที่เล็กเกินไปทำให้ต้องรับของวันละหลายรอบ เครื่องล้างจานที่รับถาดช่วงพักเที่ยงไม่ทัน หรือเตาที่ต่อแก๊สไม่ได้เพราะระบบอาคารไม่พร้อม เป็นเรื่องที่ฝ่ายอาคารและฝ่ายจัดซื้อหลายแห่งเจอหลังสั่งของไปแล้ว การวางแผนอุปกรณ์ครัวโรงอาหารจึงควรเริ่มจากปริมาณงานจริง ระบบอาคาร และข้อตกลงว่าใครจัดหาและดูแล บทความนี้เขียนสำหรับเจ้าของกิจการ HR ฝ่ายจัดซื้อ และฝ่ายอาคาร เนื้อหาเป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือวิศวกรรม ให้ยึดคู่มือของผู้ผลิต เอกสารข้อมูลความปลอดภัย (SDS) ของน้ำยา และข้อกำหนดท้องถิ่นเป็นหลัก
อุปกรณ์ครัวโรงอาหารมีอะไรบ้าง และแบ่งเป็นกลุ่มอย่างไร?
อุปกรณ์ครัวโรงอาหารแบ่งตามลำดับงานได้หกกลุ่ม คือรับและเก็บวัตถุดิบ เตรียม ปรุง อุ่นและเสิร์ฟ ล้างและเก็บภาชนะ และขยะกับสุขอนามัย ไม่จำเป็นต้องมีครบทุกรายการ
| กลุ่มงาน | ตัวอย่างอุปกรณ์ | ข้อควรคิด |
|---|---|---|
| รับและเก็บวัตถุดิบ | ตู้แช่เย็น ตู้แช่แข็ง ห้องเย็น ชั้นสเตนเลส เครื่องชั่ง รถเข็น | ปริมาณของที่เก็บ และความถี่ที่ผู้ขายมาส่ง |
| เตรียม | โต๊ะเตรียม อ่างล้างวัตถุดิบ เขียง เครื่องหั่นหรือบด | แยกของดิบกับของสุก |
| ปรุง | เตา หม้อต้มขนาดใหญ่ หม้อนึ่ง เตาอบ เครื่องดูดควัน | ความจุต่อรอบ เวลาต่อรอบ และระบบแก๊สหรือไฟฟ้า |
| อุ่นและเสิร์ฟ | ตู้อุ่นอาหาร เคาน์เตอร์อุ่น ถาดหลุม รถเข็นเสิร์ฟ | จำนวนจุดเสิร์ฟ และการเติมอาหาร |
| ล้างและเก็บภาชนะ | อ่างล้าง เครื่องล้างจาน ชั้นผึ่ง ตู้เก็บภาชนะแบบปิด | ช่วงที่ภาชนะกลับพร้อมกัน |
| ขยะและสุขอนามัย | ถังขยะแยกประเภท อ่างล้างมือ ถังดักไขมัน | จุดวางที่ไม่ขวางทางเดิน |
การจัดโซนและเส้นทางเดินของงานเหล่านี้ดูได้ในออกแบบโรงอาหาร คู่มือผังและที่นั่ง
ใครควรเป็นผู้จัดหาอุปกรณ์ครัวโรงอาหาร องค์กรหรือผู้ให้บริการ?
ทำได้หลายรูปแบบ คือองค์กรเป็นเจ้าของเอง ผู้ให้บริการนำอุปกรณ์มาเอง เช่าจากผู้จัดหา หรือผสมกัน สิ่งสำคัญไม่ใช่รูปแบบใด แต่คือเขียนให้ชัดว่าใครเป็นเจ้าของ ใครซ่อม และใครเปลี่ยนเมื่อใช้งานไม่ได้
| รูปแบบ | เหมาะกับ | ควรระบุให้ชัด |
|---|---|---|
| องค์กรเป็นเจ้าของ | ต้องการควบคุมทรัพย์สินระยะยาว | ใครซ่อมบำรุง และใครออกค่าซ่อม |
| ผู้ให้บริการนำมาเอง | ไม่ต้องการลงทุนอุปกรณ์เอง | รายการอุปกรณ์ และเจ้าของเมื่อสิ้นสุดสัญญา |
| เช่าจากผู้จัดหา | ต้องการความยืดหยุ่น | บริการซ่อม เครื่องสำรอง และเงื่อนไขคืนของ |
| ผสมกัน | ครัวที่มีของเดิมบางส่วน | บัญชีของเดิมพร้อมสภาพ |
การซื้อเหมาะกับเครื่องหลักที่ใช้นานและองค์กรต้องการเป็นเจ้าของ ส่วนการเช่าช่วยให้ลงทุนเริ่มต้นน้อยลงและมักมีบริการซ่อมรวมอยู่ แต่ต้องอ่านเงื่อนไขสัญญาให้ครบ ถ้ากำลังพิจารณาเปลี่ยนผู้ให้บริการ ควรทำรายการอุปกรณ์เดิมพร้อมสภาพไว้ ดูข้อควรเตรียมในเช็กลิสต์เปลี่ยนผู้ให้บริการโรงอาหาร สำหรับงานจัดเลี้ยงเป็นครั้งคราว การเช่าภาชนะและอุปกรณ์เป็นเรื่องที่ต่างจากครัวโรงอาหารประจำ ดูแนวทางในเช่าอุปกรณ์จัดเลี้ยง เช็กลิสต์ก่อนขอข้อเสนอจากผู้ให้บริการ
เลือกขนาดและจำนวนอุปกรณ์ครัวโรงอาหารจากอะไร?
เริ่มจากถามว่าต้องเสิร์ฟกี่คนในช่วงเวลาสั้น ๆ ของแต่ละกะ แล้วย้อนไปดูว่าแต่ละขั้นตอนต้องทำเสร็จเมื่อไร ความจุที่ระบุในแคตตาล็อกควรเทียบกับเมนูจริงและเวลาต่อรอบ ไม่ใช่ดูตัวเลขอย่างเดียว
- จำนวนคนและช่วงให้บริการ: จำนวนพนักงานทั้งหมดไม่เท่ากับคนที่มารับพร้อมกัน ให้ดูเวลาพักของแต่ละกะ
- เมนูและรอบการทำอาหาร: เมนูต้มและเมนูผัดใช้อุปกรณ์ต่างกัน ควรดูว่าแต่ละรอบทำได้กี่ที่และใช้เวลาเท่าไร
- ช่วงที่ภาชนะกลับเข้ามา: จุดล้างต้องรับภาชนะที่กลับเข้ามาพร้อมกันได้ ถ้าไม่ทัน ภาชนะสะอาดจะขาดและคิวจะยาว
- พื้นที่เก็บของ: ถ้าผู้ขายส่งไม่บ่อย ต้องมีที่แช่มากขึ้น
ถ้าคิวยาวในช่วงพักเที่ยง ให้ดูแนวทางในการลดคิวโรงอาหารช่วงพักเที่ยง ก่อนตัดสินใจซื้อเครื่องเพิ่ม
ก่อนสั่งอุปกรณ์ครัว ต้องเช็กไฟฟ้า น้ำ แก๊ส และระบายอากาศอะไรบ้าง?
ควรให้ช่างหรือผู้รับเหมาที่มีคุณสมบัติตรวจหน้างานก่อนสั่ง เพราะการแก้ระบบอาคารหลังเครื่องมาถึงมักใช้เวลาและค่าใช้จ่ายมากกว่าที่คิด
| ระบบ | คำถามที่ควรถาม | ผู้ที่ควรตรวจ |
|---|---|---|
| ไฟฟ้า | ระบบไฟของอาคารรองรับกำลังไฟของเครื่องพอหรือไม่ มีเครื่องตัดไฟและสายดินครบหรือไม่ | ช่างไฟฟ้าที่มีคุณสมบัติ |
| น้ำและทางระบาย | แรงดันและน้ำร้อนพอหรือไม่ ท่อระบายอยู่ตรงจุดหรือไม่ | ช่างประปาหรือผู้รับเหมา |
| แก๊ส | ใช้แก๊สชนิดใด และมีการตรวจรอยรั่วเป็นรอบหรือไม่ | ผู้ติดตั้งแก๊สที่มีคุณสมบัติ |
| ระบายอากาศ | เครื่องดูดควันรองรับเตาที่ติดตั้งหรือไม่ กลิ่นรบกวนพื้นที่อื่นหรือไม่ | ผู้รับเหมาระบบระบายอากาศ |
| ทางขนของเข้าและพื้นที่ใช้งาน | ประตูและทางเดินกว้างพอหรือไม่ เหลือที่ถอดล้างและให้ช่างเข้าซ่อมหรือไม่ | ฝ่ายอาคารและผู้จัดหา |
ควรกำหนดด้วยว่าใครรับผิดชอบงานระบบและงานปรับปรุงอาคาร
อุปกรณ์ล้างภาชนะและโซนล้างควรวางแผนอย่างไร?
โซนล้างควรเดินเป็นเส้นทางเดียวจากภาชนะสกปรกไปสะอาด คือรับถาด เกลี่ยเศษ ล้างเบื้องต้น ล้างด้วยน้ำยา ล้างน้ำ ฆ่าเชื้อตามคู่มือเครื่อง ผึ่งให้แห้ง และเก็บในที่ปิด โดยภาชนะสะอาดไม่เดินสวนกับภาชนะสกปรก
- รับถาดกลับ: มีชั้นหรือรถเข็นรับที่ไม่กีดขวางทางเดินของผู้ใช้โรงอาหาร
- เกลี่ยเศษอาหาร: ลงถังแยกก่อนล้าง เพื่อลดภาระท่อระบายและถังดักไขมัน
- ล้างและล้างน้ำ: ใช้เครื่องหรืออ่างตามจำนวนภาชนะ และใช้น้ำยาตามที่ฉลากและเอกสาร SDS ระบุ ไม่ผสมน้ำยาต่างชนิดเข้าด้วยกัน
- ฆ่าเชื้อและผึ่งให้แห้ง: ทำตามวิธีที่คู่มือของเครื่องหรือแนวปฏิบัติของโรงอาหารกำหนด แล้วผึ่งบนชั้นที่ระบายอากาศได้
- เก็บภาชนะ: เก็บในตู้หรือชั้นที่ปิด ห่างจากพื้นและจุดน้ำกระเด็น
ควรมีคนประจำจุดล้างให้พอในแต่ละกะ เก็บน้ำยาแยกจากอาหาร มีป้ายชัดเจน และใช้อุปกรณ์ป้องกันตามที่ SDS แนะนำ ส่วนการตรวจประจำวันของครัว ดูแนวคิดแบบเดียวกันได้ในเช็กลิสต์ความปลอดภัยอาหารในโรงอาหาร
วัสดุและการดูแลทำความสะอาดอุปกรณ์ครัวควรดูอะไรบ้าง?
เลือกอุปกรณ์ที่ผิวสัมผัสอาหารเป็นสเตนเลสเกรดอาหารหรือวัสดุที่เหมาะกับงานอาหาร ผิวเรียบ ถอดล้างง่าย แล้วกำหนดรอบการล้างตามคู่มือผู้ผลิต พร้อมผู้รับผิดชอบแต่ละงาน
| รอบ | งานตัวอย่าง | ผู้ดูแลที่ควรกำหนด |
|---|---|---|
| หลังใช้งานทุกรอบ | เช็ดผิวโต๊ะและเครื่อง ล้างชิ้นส่วนที่สัมผัสอาหาร เทเศษลงถังแยก | พนักงานครัวประจำจุด |
| ทุกวันหลังปิดบริการ | ล้างพื้นและร่องระบายน้ำ ล้างอ่าง เช็ดตู้แช่ภายนอก ตรวจขอบยางตู้แช่ | ทีมปิดครัว |
| ทุกสัปดาห์ | ล้างตัวกรองเครื่องดูดควันตามคู่มือ ล้างชั้น ตรวจรอยรั่วของท่อและก๊อก | หัวหน้าครัวหรือฝ่ายอาคาร |
| ตามรอบของช่างหรือผู้รับเหมา | ดูแลถังดักไขมัน ท่อดูดควัน ระบบทำความเย็น และเครื่องล้างจาน | ช่างหรือผู้รับเหมาที่ได้รับมอบหมาย |
เก็บแบบบันทึกสั้น ๆ ไว้ที่หน้างาน ให้ผู้ทำเซ็นชื่อ และเมื่อเครื่องมีปัญหาให้แจ้งช่างแทนการถอดชิ้นส่วนเองนอกเหนือที่คู่มืออนุญาต เรื่องน้ำและพลังงาน ทำได้ง่าย ๆ เช่น ปิดฝาหม้อขณะต้ม ใส่ภาชนะให้เต็มพอดีก่อนเดินเครื่องล้าง และตรวจก๊อกกับท่อที่รั่วเป็นประจำ
ควรถามอะไรผู้จัดหาหรือผู้ให้บริการโรงอาหารเรื่องอุปกรณ์ครัว?
ควรขอให้แยกรายการเป็นอุปกรณ์ การจัดส่ง การติดตั้ง การอบรม และบริการหลังการขาย พร้อมเอกสารความต้องการระบบของแต่ละเครื่อง เพื่อเปรียบเทียบข้อเสนอได้ตรงกัน
- รายการ รุ่น จำนวน และความจุที่ใช้งานได้จริง พร้อมระบุว่าตัวเลขนั้นอ้างอิงวัตถุดิบหรืออาหารสุก
- ความต้องการไฟฟ้า น้ำ แก๊ส และพื้นที่ติดตั้ง เป็นเอกสาร
- ใครเป็นผู้ติดตั้ง ทดลองเดินเครื่อง และอบรมพนักงานครัว
- ระยะเวลาจัดส่ง และบริการซ่อม อะไหล่ เครื่องสำรอง ตามเงื่อนไขของผู้ผลิตหรือผู้จัดหา
ฝ่ายจัดซื้อนำหัวข้อเหล่านี้ไปใส่ในเอกสารขอข้อเสนอได้ ตามแนวทางในการเขียนเอกสารขอข้อเสนอบริหารโรงอาหารสำหรับ HR และจัดซื้อ และดูข้อควรถามเพิ่มเติมในวิธีเลือกบริษัทรับบริหารโรงอาหาร ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยคือเลือกเครื่องจากความจุในแคตตาล็อกก่อน แล้วค่อยดูว่าระบบอาคารและคนทำงานรองรับหรือไม่ ควรทำตรงกันข้าม
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอุปกรณ์ครัวโรงอาหาร
อุปกรณ์ครัวโรงอาหารควรเริ่มเลือกจากอะไร?
ควรเริ่มจากปริมาณงานจริง คือจำนวนคนที่มารับพร้อมกัน เมนู และเวลาต่อรอบ จากนั้นจึงตรวจระบบอาคารและพื้นที่ แล้วค่อยเลือกรุ่นและจำนวน
องค์กรหรือผู้ให้บริการโรงอาหารควรเป็นผู้จัดหาอุปกรณ์ครัว?
ทำได้ทั้งสองแบบ ขึ้นกับการลงทุนและสัญญา สิ่งที่ต้องเขียนให้ชัดคือใครเป็นเจ้าของ ติดตั้ง ซ่อม และเปลี่ยนอุปกรณ์ รวมถึงเงื่อนไขเมื่อสัญญาสิ้นสุด
ต้องมีเครื่องล้างจานในโรงอาหารหรือไม่?
ขึ้นกับจำนวนภาชนะที่กลับเข้ามาพร้อมกันและจำนวนคนที่ทำงานที่จุดล้าง ควรให้ผู้จัดหาและฝ่ายอาคารประเมินร่วมกัน และตรวจเรื่องน้ำ ไฟฟ้า และทางระบายก่อนตัดสินใจ
ควรดูแลและซ่อมบำรุงอุปกรณ์ครัวบ่อยแค่ไหน?
ให้ยึดคู่มือของผู้ผลิตแต่ละเครื่อง โดยแบ่งเป็นงานหลังใช้ทุกรอบ งานประจำวัน งานประจำสัปดาห์ และงานตามรอบของช่าง พร้อมบันทึกทุกครั้ง
TJ FAVOR GROUP จัดหาหรือติดตั้งอุปกรณ์ครัวโรงอาหารให้องค์กรหรือไม่?
เว็บไซต์ของเราระบุบริการบริหารจัดการโรงอาหารและบริการจัดเลี้ยง ซึ่งเตรียมภาชนะและอุปกรณ์สำหรับงานเลี้ยง แต่ยังไม่ได้ระบุบริการจัดหา จำหน่าย หรือติดตั้งอุปกรณ์ครัวโรงอาหารเป็นบริการหลัก บทความนี้จึงเป็นแนวทางทั่วไป หากสนใจเรื่องขอบเขตอุปกรณ์ในโรงอาหาร กรุณาติดต่อทีมงานเพื่อพูดคุย
ปรึกษาเรื่องการบริหารโรงอาหารและอุปกรณ์ครัวกับ TJ FAVOR GROUP
TJ FAVOR GROUP เป็นบริษัทบริหารจัดการโรงอาหารและจัดเลี้ยงในกรุงเทพฯ ที่มีประสบการณ์ด้านร้านอาหารกว่าเจ็ดปี ทีมงานพร้อมรับฟังโจทย์โรงอาหารและครัวขององค์กรคุณ และให้คำปรึกษาเบื้องต้น โดยสายด่วนพร้อมรับเรื่องตลอดยี่สิบสี่ชั่วโมง
- LINE: @tjfavor (มี @)
- โทร: 063-878-8169 / 087-746-0044 / 096-949-6622
- เว็บไซต์: tjfavor.com
ดูรายละเอียดได้ที่หน้า บริการบริหารจัดการโรงอาหาร หน้า บริการจัดงานเลี้ยง หน้า เกี่ยวกับเรา หรือติดต่อทีมงาน


