สวัสดิการอาหารพนักงาน แบบไหนดี? เทียบโรงอาหาร จ้างแม่ครัว อาหารกล่อง และค่าอาหาร
สรุปสั้น ๆ ก่อนอ่าน
- สวัสดิการอาหารพนักงาน ไม่ได้มีแค่โรงอาหาร องค์กรเลือกได้หลายรูปแบบ ตั้งแต่จ้างบริษัทบริหารโรงอาหาร จ้างแม่ครัวเอง สั่งอาหารกล่อง ให้ค่าอาหารเป็นเงิน ไปจนถึงคูปองอาหารกลางวัน
- รูปแบบที่เหมาะขึ้นอยู่กับจำนวนพนักงาน กะการทำงาน พื้นที่ครัว งบประมาณ และเวลาที่ฝ่าย HR หรือฝ่ายอาคารมีให้กับงานนี้
- บทความนี้มีตารางเปรียบเทียบ คำถามช่วยตัดสินใจ และขั้นตอนเริ่มหรือเปลี่ยนรูปแบบสวัสดิการอาหาร สำหรับ HR ฝ่ายจัดซื้อ ผู้จัดการอาคาร และเจ้าของกิจการ
เมื่อองค์กรเริ่มคิดเรื่อง สวัสดิการอาหารพนักงาน คำถามแรกที่ HR และเจ้าของกิจการมักเจอคือควรเปิดโรงอาหาร จ้างแม่ครัวมาทำเอง สั่งอาหารกล่องเข้าออฟฟิศ หรือให้ค่าอาหารเป็นเงินไปเลย แต่ละทางมีข้อดีและภาระงานเบื้องหลังต่างกัน ถ้าเลือกจากความเคยชินหรือดูแค่ตัวเลขต่อมื้อ อาจได้สวัสดิการที่พนักงานไม่ค่อยใช้ หรือกลายเป็นงานจุกจิกที่กินเวลาฝ่ายบุคคลทุกวัน บทความนี้เทียบแต่ละรูปแบบแบบตรงไปตรงมา พร้อมแนวทางเลือกให้เหมาะกับองค์กรของคุณ
สวัสดิการอาหารพนักงาน มีรูปแบบไหนบ้าง?
สวัสดิการอาหารพนักงานที่องค์กรในไทยนิยมมีห้ารูปแบบหลัก คือ จ้างบริษัทบริหารโรงอาหาร จ้างแม่ครัวทำเองในครัวของบริษัท สั่งอาหารกล่องส่งตามมื้อ ให้ค่าอาหารเป็นเงิน และแจกคูปองหรือเติมเงินให้ใช้ในโรงอาหาร หลายองค์กรใช้หลายแบบผสมกัน เช่น มีโรงอาหารสำหรับกะกลางวัน และสั่งอาหารกล่องให้กะดึกหรือสาขาย่อย
| รูปแบบ | เหมาะกับ | ข้อดี | สิ่งที่ต้องระวัง |
|---|---|---|---|
| จ้างบริษัทบริหารโรงอาหาร | โรงงานและสำนักงานที่มีพนักงานจำนวนมากหรือทำงานเป็นกะ | มีทีมดูแลเมนู วัตถุดิบ ความสะอาด และคนครัวแทนองค์กร | ต้องมีพื้นที่ครัวหรือโรงอาหาร และต้องเขียนขอบเขตงานให้ชัด |
| จ้างแม่ครัวทำเอง | ออฟฟิศหรือโรงงานขนาดเล็กที่มีครัวอยู่แล้ว | ปรับเมนูได้ตามใจ ใกล้ชิดพนักงาน | องค์กรต้องดูแลการจ้างงาน วันลา การซื้อวัตถุดิบ และสุขอนามัยเอง |
| สั่งอาหารกล่อง | ออฟฟิศที่ไม่มีครัว ทีมย่อย หรือกะดึก | เริ่มได้เร็ว ไม่ต้องใช้พื้นที่ครัว | ต้องคุมเวลาส่ง ความหลากหลายของเมนู และขยะบรรจุภัณฑ์ |
| ให้ค่าอาหารเป็นเงิน | องค์กรที่มีร้านอาหารรอบที่ทำงานเพียงพอ | บริหารง่าย พนักงานเลือกเองได้ | ไม่ได้ช่วยเรื่องเวลาพักและความสะดวก และควรตรวจสอบเรื่องภาษีกับนักบัญชี |
| คูปองหรือเติมเงินในโรงอาหาร | องค์กรที่มีโรงอาหารและอยากอุดหนุนค่าอาหารบางส่วน | ควบคุมงบได้ชัด ใช้ได้เฉพาะในโรงอาหาร | ต้องมีระบบออกคูปองหรือระบบชำระเงินที่ตรวจสอบได้ |
แต่ละรูปแบบเหมาะกับองค์กรแบบไหน?
จ้างบริษัทบริหารโรงอาหาร
เหมาะกับองค์กรที่ต้องเลี้ยงพนักงานทุกวันในปริมาณมาก โดยเฉพาะโรงงานที่ทำงานหลายกะ ผู้รับจ้างจะรับผิดชอบเมนู วัตถุดิบ คนครัว ความสะอาด และการแก้ปัญหาหน้างาน องค์กรทำหน้าที่กำหนดขอบเขตงาน ตรวจคุณภาพ และรับฟังความเห็นจากพนักงาน ถ้ายังไม่แน่ใจว่าจะเลือกผู้รับจ้างอย่างไร อ่านต่อได้ที่วิธีเลือกบริษัทรับบริหารโรงอาหาร
จ้างแม่ครัวทำเอง
เหมาะกับองค์กรขนาดเล็กที่มีครัวพร้อมและมีคนดูแลงานหลังบ้าน ข้อดีคือได้รสมือที่พนักงานคุ้นเคย แต่ภาระทั้งหมดอยู่ที่องค์กร ตั้งแต่การจ้างงาน การหาคนแทนวันที่แม่ครัวลา การซื้อวัตถุดิบ การเก็บเอกสาร ไปจนถึงความสะอาดของครัว
สั่งอาหารกล่อง
เหมาะกับออฟฟิศที่ไม่มีพื้นที่ครัว หรือใช้เสริมกับโรงอาหารสำหรับกะดึก ทีมที่ออกไซต์ และงานประชุม สิ่งที่ต้องกำหนดให้ชัดคือเวลาส่ง การระบุเมนูพิเศษ และการเก็บอาหารก่อนรับประทาน ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่คู่มือสั่งอาหารกล่องออฟฟิศ
ให้ค่าอาหารเป็นเงิน หรือคูปองอาหาร
การให้เงินบริหารง่ายแต่องค์กรควบคุมได้น้อยว่าพนักงานได้กินอะไร ส่วนคูปองหรือการเติมเงินในโรงอาหารช่วยให้งบสวัสดิการถูกใช้กับอาหารจริง และตรวจสอบยอดได้ง่ายกว่า โดยเฉพาะเมื่อใช้ระบบชำระเงินแบบไม่ใช้เงินสด อ่านแนวทางได้ที่ระบบชำระเงินในโรงอาหารแบบไม่ใช้เงินสด
จ้างแม่ครัวเอง หรือจ้างบริษัทบริหารโรงอาหาร ต่างกันอย่างไร?
ความต่างหลักอยู่ที่ว่าใครแบกภาระงานเบื้องหลัง ถ้าจ้างแม่ครัวเอง องค์กรต้องดูแลคน วัตถุดิบ และความสะอาดเองทั้งหมด ถ้าจ้างบริษัท ภาระเหล่านี้อยู่ในขอบเขตงานของผู้รับจ้าง ตารางด้านล่างช่วยให้เห็นภาพว่าแต่ละงานตกอยู่กับใคร
| งานที่ต้องดูแล | จ้างแม่ครัวเอง | จ้างบริษัทบริหารโรงอาหาร |
|---|---|---|
| สรรหาและจ้างคนครัว | องค์กรทำเอง | ผู้รับจ้างจัดหา |
| หาคนแทนเมื่อคนครัวลาหรือลาออก | องค์กรต้องหาเอง | ผู้รับจ้างจัดการ |
| ซื้อวัตถุดิบและคุมต้นทุน | องค์กรตรวจบิลเอง | อยู่ในขอบเขตงานของผู้รับจ้าง |
| วางเมนูหมุนเวียน | ขึ้นกับความถนัดของแม่ครัว | ผู้รับจ้างเสนอ องค์กรอนุมัติ |
| ความสะอาดครัวและสุขอนามัย | องค์กรต้องกำกับเอง | มีเช็กลิสต์และผู้รับผิดชอบชัดเจน |
| อุปกรณ์และภาชนะ | องค์กรจัดซื้อและดูแล | ตกลงกันในสัญญา |
สำหรับองค์กรที่ HR มีงานล้นมือ การย้ายภาระงานเบื้องหลังไปให้ผู้รับจ้างมักช่วยให้ทีมมีเวลาไปทำงานด้านคนมากขึ้น แต่ถ้าพนักงานมีจำนวนไม่มากและมีคนดูแลครัวที่ไว้ใจได้ การจ้างแม่ครัวเองก็ยังเป็นทางเลือกที่เหมาะ
เลือกรูปแบบสวัสดิการอาหารพนักงานอย่างไร? คำถามหกข้อที่ควรตอบก่อน
- มีพนักงานกี่คน และทำงานกี่กะ? ถ้ามีกะดึก ต้องคิดว่าพนักงานกะดึกจะได้อาหารแบบไหน ดูแนวทางได้ที่สวัสดิการอาหารพนักงานกะในโรงงาน
- มีพื้นที่ครัวหรือโรงอาหารหรือยัง? ถ้ายังไม่มี อาจเริ่มจากอาหารกล่องก่อน หรือวางแผนเปิดโรงอาหารใหม่ตามคู่มือเปิดโรงอาหารพนักงานใหม่
- บริษัทจะออกค่าอาหารทั้งหมดหรืออุดหนุนบางส่วน? คำตอบนี้กำหนดว่าควรใช้การเลี้ยงทั้งหมด คูปอง หรือให้พนักงานจ่ายเองบางส่วน
- พนักงานมีความต้องการอาหารที่หลากหลายแค่ไหน? เช่น อาหารฮาลาลหรือมังสวิรัติ อ่านเพิ่มเติมที่อาหารฮาลาล มังสวิรัติ และอาหารพิเศษในโรงอาหาร
- รอบที่ทำงานมีร้านอาหารเพียงพอหรือไม่? ถ้าที่ทำงานอยู่ไกลร้านอาหาร การให้ค่าอาหารเป็นเงินอาจไม่ช่วยพนักงานเท่าที่ควร
- ใครในองค์กรจะเป็นผู้ดูแลงานนี้? ถ้าไม่มีผู้รับผิดชอบที่มีเวลาพอ ควรเลือกรูปแบบที่มีผู้รับจ้างช่วยดูแลงานประจำวัน
ค่าอาหารพนักงาน ลงบัญชีและเรื่องภาษีต้องดูอะไร?
การบันทึกบัญชีและภาระภาษีของค่าอาหารพนักงานขึ้นกับรูปแบบที่เลือก เช่น จ่ายให้ผู้รับจ้างตามใบแจ้งหนี้ หรือจ่ายเป็นเงินให้พนักงานโดยตรง จึงควรปรึกษานักบัญชีหรือสอบถามกรมสรรพากรก่อนกำหนดนโยบาย ในทางปฏิบัติ สิ่งที่ฝ่าย HR ทำได้ทันทีคือเก็บเอกสารให้ครบ เช่น สัญญาจ้าง ใบแจ้งหนี้ ใบเสร็จ และรายงานจำนวนมื้อ เพื่อให้ฝ่ายบัญชีตรวจสอบได้ง่าย
ขั้นตอนเริ่มหรือเปลี่ยนรูปแบบสวัสดิการอาหาร
- สำรวจความเห็นพนักงานก่อน ว่าอยากได้อะไรและติดปัญหาอะไร ดูตัวอย่างคำถามได้ที่แบบสำรวจความพึงพอใจโรงอาหารพนักงาน
- กำหนดงบสวัสดิการต่อคนต่อมื้อ และวิธีแบ่งค่าใช้จ่ายระหว่างบริษัทกับพนักงาน แนวทางคำนวณอยู่ในบทความต้นทุนโรงอาหารต่อหัว
- เขียนขอบเขตงานและเกณฑ์คัดเลือก หากจะจ้างผู้ให้บริการ ใช้แนวทางจากการเตรียม RFP จ้างเหมาบริหารโรงอาหาร
- ทดลองใช้ช่วงสั้น ๆ แล้วเก็บความเห็น จำนวนผู้ใช้ และเรื่องร้องเรียน
- ปรับเมนู เวลาเปิด หรือรูปแบบให้เข้ากับพนักงาน แล้วสื่อสารให้ทุกคนรู้
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสวัสดิการอาหารพนักงาน
กฎหมายบังคับให้บริษัทต้องจัดสวัสดิการอาหารพนักงานหรือไม่?
โดยทั่วไปสวัสดิการอาหารเป็นสิ่งที่นายจ้างเลือกจัดเอง แต่ถ้าเขียนไว้ในสัญญาจ้างหรือข้อบังคับการทำงานแล้ว ก็ควรทำตามที่ตกลงไว้ หากไม่แน่ใจควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายแรงงาน
อาหารพนักงาน ภาษาอังกฤษใช้คำว่าอะไร?
มักใช้คำว่า staff meal หรือ employee meal ส่วนสวัสดิการอาหารพนักงานในภาษา HR มักเรียกว่า employee meal benefit หรือ meal allowance เมื่อจ่ายเป็นเงิน
บริษัทเล็กควรเริ่มสวัสดิการอาหารแบบไหน?
ถ้ายังไม่มีครัว การสั่งอาหารกล่องหรือให้คูปองกับร้านใกล้ที่ทำงานเริ่มได้เร็ว เมื่อจำนวนพนักงานเพิ่มขึ้นจึงค่อยพิจารณาโรงอาหารหรือผู้รับจ้างประจำ
จ้างแม่ครัวรายวันทำอาหารกลางวันให้พนักงานได้ไหม?
ทำได้ แต่องค์กรต้องจัดการเรื่องการจ้างงาน วัตถุดิบ และความสะอาดของครัวเอง และควรมีแผนสำรองเมื่อแม่ครัวมาไม่ได้
TJ FAVOR GROUP ให้บริการสวัสดิการอาหารพนักงานแบบไหน?
TJ FAVOR GROUP รับบริหารจัดการโรงอาหารและอาหารพนักงานรายเดือน รวมถึงงานจัดเลี้ยงขององค์กร ไม่มีค่าบริการเพิ่ม และจัดเตรียมภาชนะและอุปกรณ์ให้ ทีมงานช่วยประเมินได้ว่ารูปแบบไหนเหมาะกับพนักงานของคุณ
ติดต่อทีมงาน TJ FAVOR GROUP อย่างไร?
ติดต่อได้ทางโทรศัพท์ 063-878-8169 / 087-746-0044 / 096-949-6622 หรือ LINE @tjfavor และดูช่องทางอื่นได้ที่หน้าติดต่อเรา
ปรึกษาเรื่องสวัสดิการอาหารพนักงานกับ TJ FAVOR GROUP
TJ FAVOR GROUP เป็นบริษัทบริหารจัดการโรงอาหารและจัดเลี้ยงในกรุงเทพฯ มีประสบการณ์มากกว่าเจ็ดปี ดูแลทั้งโรงอาหารและอาหารพนักงานรายเดือน ไม่มีค่าบริการเพิ่ม และมีสายด่วนตลอดยี่สิบสี่ชั่วโมง หากองค์กรของคุณกำลังเริ่มหรือทบทวนสวัสดิการอาหารพนักงาน ทีมงานพร้อมรับฟังโจทย์และช่วยเทียบรูปแบบที่เหมาะสม
- LINE: แชทกับ TJ FAVOR ทาง LINE (@tjfavor)
- โทร: 063-878-8169 / 087-746-0044 / 096-949-6622
- เว็บไซต์: tjfavor.com
ดูรายละเอียดได้ที่หน้า บริการบริหารจัดการโรงอาหาร หน้า บริการจัดงานเลี้ยง หน้า เกี่ยวกับเรา หรือติดต่อทีมงาน
